PIERWIASTEK NR 15
Fosfor (P) — właściwości i budowa atomu
Niemetal występujący w kilku odmianach, m.in. białej i czerwonej. Fosforany są składnikami DNA, ATP oraz minerałów kości.
Opracowanie: TablicaMendelejewa.pl Aktualizacja treści:
Właściwości pierwiastka: Fosfor
- Symbol chemiczny
- P
- Liczba atomowa Z
- 15
- Masa atomowa
- 30,974 u
- Rodzina
- niemetal
- Grupa
- 15
- Okres
- 3
- Stan skupienia (ok. 20 °C, 1 atm)
- stały
- Konfiguracja elektronowa
- [Ne] 3s2 3p3
- Elektrony na powłokach
- 2, 8, 5
- Elektroujemność (skala Paulinga)
- 2,19
- Temperatura topnienia
- 44,15 °C
- Temperatura wrzenia
- 280,5 °C
- Gęstość
- 1,82 g/cm³
- Odkrycie
- 1669 — Hennig Brand
Gęstość i temperatury przemian dotyczą fosforu białego; inne odmiany mają inne właściwości.
Gęstość: Wartość orientacyjna; zależy od temperatury i odmiany krystalicznej.
Wartości są zaokrąglone; zależą m.in. od temperatury, ciśnienia i odmiany alotropowej. Brak danych nie oznacza wartości zero.
Budowa atomu — Fosfor
Ile protonów i elektronów ma atom P?
Liczba atomowa 15 określa liczbę protonów w jądrze: 15. Obojętny atom ma tyle samo elektronów: 15. Jon dodatni ma mniej elektronów, a ujemny — więcej. Zmiana ładunku nie zmienia liczby protonów.
Ile neutronów ma izotop P-31?
Model jądra pokazuje izotop P-31: liczba protonów wynosi 15, a neutronów 16. Liczbę neutronów wyznaczamy jako różnicę liczby masowej i atomowej: 31 − 15 = 16. Inny izotop tego samego pierwiastka może mieć inną liczbę neutronów. Nie obliczamy jej ze średniej masy atomowej.
Konfiguracja elektronowa — Fosfor
Konfiguracja elektronowa obojętnego atomu w stanie podstawowym: [Ne] 3s2 3p3. Rozkład elektronów na powłokach: 2, 8, 5.
Jak czytać zapis konfiguracji i liczbę elektronów na powłokach?
Animacja 3D to model edukacyjny: rozmiary jądra i powłok nie zachowują rzeczywistej skali. Elektrony opisuje mechanika kwantowa — nie poruszają się po klasycznych orbitach planetarnych.
Zastosowania — Fosfor
Związki fosforu służą przede wszystkim do produkcji nawozów, a fosfor czerwony do zapałek.
Sprawdź budowę atomu
Przelicz cząstki izotopu P-31, zmień jego ładunek i zobacz, co dzieje się z liczbą elektronów. Potem utrwal wiedzę na karcie pracy.