PIERWIASTEK NR 14
Krzem (Si) — właściwości i budowa atomu
Półmetal i półprzewodnik, bardzo rozpowszechniony w skorupie ziemskiej. W naturze tworzy krzemionkę oraz krzemiany.
Opracowanie: TablicaMendelejewa.pl Aktualizacja treści:
Właściwości pierwiastka: Krzem
- Symbol chemiczny
- Si
- Liczba atomowa Z
- 14
- Masa atomowa
- 28,085 u
- Rodzina
- półmetal
- Grupa
- 14
- Okres
- 3
- Stan skupienia (ok. 20 °C, 1 atm)
- stały
- Konfiguracja elektronowa
- [Ne] 3s2 3p2
- Elektrony na powłokach
- 2, 8, 4
- Elektroujemność (skala Paulinga)
- 1,9
- Temperatura topnienia
- 1413,85 °C
- Temperatura wrzenia
- 3264,85 °C
- Gęstość
- 2,3296 g/cm³
- Odkrycie
- 1824 — Jöns Jacob Berzelius
Gęstość: Wartość orientacyjna; zależy od temperatury i odmiany krystalicznej.
Wartości są zaokrąglone; zależą m.in. od temperatury, ciśnienia i odmiany alotropowej. Brak danych nie oznacza wartości zero.
Budowa atomu — Krzem
Ile protonów i elektronów ma atom Si?
Liczba atomowa 14 określa liczbę protonów w jądrze: 14. Obojętny atom ma tyle samo elektronów: 14. Jon dodatni ma mniej elektronów, a ujemny — więcej. Zmiana ładunku nie zmienia liczby protonów.
Ile neutronów ma izotop Si-28?
Model jądra pokazuje izotop Si-28: liczba protonów wynosi 14, a neutronów 14. Liczbę neutronów wyznaczamy jako różnicę liczby masowej i atomowej: 28 − 14 = 14. Inny izotop tego samego pierwiastka może mieć inną liczbę neutronów. Nie obliczamy jej ze średniej masy atomowej.
Konfiguracja elektronowa — Krzem
Konfiguracja elektronowa obojętnego atomu w stanie podstawowym: [Ne] 3s2 3p2. Rozkład elektronów na powłokach: 2, 8, 4.
Jak czytać zapis konfiguracji i liczbę elektronów na powłokach?
Animacja 3D to model edukacyjny: rozmiary jądra i powłok nie zachowują rzeczywistej skali. Elektrony opisuje mechanika kwantowa — nie poruszają się po klasycznych orbitach planetarnych.
Zastosowania — Krzem
Czysty krzem jest podstawą układów scalonych i ogniw fotowoltaicznych; krzemionka służy do produkcji szkła.
Sprawdź budowę atomu
Przelicz cząstki izotopu Si-28, zmień jego ładunek i zobacz, co dzieje się z liczbą elektronów. Potem utrwal wiedzę na karcie pracy.