Kalkulator protonów,
neutronów i elektronów
Wybierz pierwiastek, podaj liczbę masową izotopu i ładunek. Oblicz skład atomu lub jonu jednoatomowego, a potem sprawdź każdy krok: skąd bierze się wynik i co zmienia utrata elektronu.
Przykładowy wynik · węgiel-12
Węgiel-12
Atom obojętny
- Protony
- 6W jądrze
- Neutrony
- 6W jądrze
- Elektrony
- 6Poza jądrem
Ładunek 0: liczby protonów i elektronów są równe.
To obliczenie liczby cząstek. Nie potwierdza istnienia ani trwałości dowolnie wybranego izotopu lub jonu.
Obliczenia krok po kroku
- Protony odczytujesz z liczby atomowej.p = Z = 6
- Od liczby masowej odejmujesz liczbę protonów.n = A − Z = 12 − 6 = 6
- Od Z odejmujesz ładunek wraz z jego znakiem.e = Z − q = 6 − 0 = 6
| Wielkość | Atom obojętny | Twój wybór |
|---|---|---|
| Protony | 6 | 6 |
| Neutrony | 6 | 6 |
| Elektrony | 6 | 6 |
| Ładunek q | 0 | 0 |
Kalkulator oblicza liczby cząstek na podstawie Z, A i q. Wynik nie potwierdza istnienia ani trwałości wybranego izotopu lub jonu. Zakres narzędzia: 118 pierwiastków, A od 1 do 400, q od −118 do +118, przy nieujemnych liczbach cząstek. Nie służy do obliczania składu jonów wieloatomowych, np. SO₄²⁻.
Jak obliczyć liczbę protonów, neutronów i elektronów?
Najpierw znajdź liczbę atomową Z w układzie okresowym pierwiastków. To liczba protonów, która określa pierwiastek. Następnie odczytaj liczbę masową A podanego izotopu: jest sumą protonów i neutronów. Do obliczenia elektronów potrzebujesz jeszcze informacji, czy chodzi o atom obojętny, czy o jon.
p = ZLiczba protonów
n = A − ZLiczba neutronów
e = Z − qLiczba elektronów
Ładunek q zapisujemy tu jako liczbę ze znakiem, w jednostkach dodatniego ładunku elementarnego. Dla kationu Ca²⁺ wpisz +2, dla anionu Cl⁻ wpisz −1. Dla atomu obojętnego q = 0, więc e = Z. Symbole p, n i e we wzorach oznaczają liczby odpowiednich cząstek.
Przykład: ile protonów, neutronów i elektronów ma sód?
Sód ma Z = 11. Atom izotopu sodu-23 zawiera 11 protonów, 23 − 11 = 12 neutronów i 11 elektronów. Jon Na⁺ tego samego izotopu ma nadal 11 protonów i 12 neutronów, ale 11 − 1 = 10 elektronów. Powstanie jonu zmienia liczbę elektronów, a nie liczbę protonów w jądrze.
Przykład: jak obliczyć elektrony w jonie ujemnym?
Dla izotopu chloru-35 mamy Z = 17 i A = 35. Jon Cl⁻ zawiera 17 protonów oraz 35 − 17 = 18 neutronów. Ładunek q = −1 oznacza jeden elektron więcej niż w atomie obojętnym: e = 17 − (−1) = 18.
Co różni węgiel-12 od węgla-14?
Oba izotopy węgla mają 6 protonów. Węgiel-12 ma 12 − 6 = 6 neutronów, a węgiel-14 ma 14 − 6 = 8 neutronów. Ich obojętne atomy mają po 6 elektronów. Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą neutronów.
Najczęstsze pytania o budowę atomu
Czy liczbę neutronów można obliczyć z masy atomowej w tablicy?
Do dokładnego wyniku potrzebujesz liczby masowej konkretnego izotopu. Masa atomowa w tablicy jest często średnią ważoną mas atomów izotopów występujących w naturalnych próbkach. Jej zaokrąglenie nie jest ogólną metodą ustalania liczby neutronów. Jeśli w zadaniu nie podano izotopu ani A, nie zawsze da się wyznaczyć jedną liczbę neutronów.
Czy liczba elektronów zawsze jest równa liczbie protonów?
Tylko w atomie obojętnym. Kation ma mniej elektronów niż protonów, a anion ma ich więcej. Na przykład Mg²⁺ ma 12 protonów i 10 elektronów, a F⁻ ma 9 protonów i 10 elektronów.
Czy atom może nie mieć neutronów?
Tak. Izotop wodoru H-1, nazywany protem, ma jeden proton i zero neutronów. Jego obojętny atom zawiera jeden elektron. Poznaj izotopy i właściwości wodoru.
Skąd wziąć Z i A do zadania?
Z znajdziesz w opisie pól tablicy Mendelejewa i na karcie pierwiastka. A odczytaj z oznaczenia izotopu, np. 40 w Ca-40, lub z treści zadania. Zmiana A nie zmienia symbolu pierwiastka, dopóki Z pozostaje takie samo.